شماره 558 - دوشنبه 07 اسفند 1396

ترامپ باعث زوال نظم بین‌المللی شده است
جهان در آستانه جنگ هسته‌ای؟

خاویر سولانا
رئیس سابق اتحادیه اروپا

 

دیپلماسی ایرانی: جهان دوباره چند قطبی شده و همراه با آن رقابت‌های استراتژیک میان قدرت‌های بزرگ نیز بازگشته است. ظهور دوباره چین و بازگشت روسیه به خط مقدم سیاست‌های جهانی دو دینامیک برجسته بین‌المللی در قرن بیست و یکم تا اینجا بوده است.
در یک سال اول حضور «دونالد ترامپ» در کاخ سفید، تنش‌ها میان ایالات‌متحده و این دو کشور به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. همزمان با مشوش شدن فضای سیاست داخلی آمریکا، روابط ایالات‌متحده با این دو کشور که مهمترین رقبای آن محسوب می‌شوند نیز مختل شده است. پنج سال پیش زمانی که پرزیدنت «ژی جین‌پینگ» به قدرت رسید نظریه «نوع جدید روابط ابر قدرت‌ها» را برپایه همکاری و گفت‌وگو و همچنین احترام متقابل به منافع ملی یکدیگر مطرح کرد. اما همچنان‌که یکجانبه‌گرایی چین در مسئله دریای چین جنوبی حکایت دارد، این کشور آن زمان که لازم است چندان پایبند به موعظه‌های خود نیست. به همین ترتیب، از دست رفتن نفوذ نسبی دیپلمات‌های چین با برجسته شدن نمادها میان ژی و ارتش آزادی‌بخش خلق برجسته می‌شود. ژی به تازگی میل شوکه‌کننده به بر تن کردن یونیفورم‌های نظامی پیدا کرده است.
روسیه نیز به نوبه خود دو جمهوری استقلال یافته از اتحاد جماهیر شوروی را در یک دهه اخیر اشغال کرده و هزینه‌های نظامی این کشور به نسبت تولید ناخالص ملی‌اش به طرز حیرت آوری افزایش یافته است. مهم‌تر از همه، ایالات‌متحده و روسیه یکدیگر را به نقض توافق «منع موشک‌های هسته‌ای میان برد» متهم کرده‌اند، تنها توافق متعلق به جنگ سرد میان دو کشور که همچنان زنده است. در حالی که عقل حکم می‌کند چالش‌های کنونی را به رسمیت بشناسیم اما باید از اغراق درباره آنها حذر کنیم. در ماه‌های گذشته دولت ایالات‌متحده سه سند مهم را منتشر کرده است: استراتژی امنیت ملی، استراتژی دفاعی و بررسی وضعیت هسته‌ای. در تمام این اسناد به وضوح از چین و روسیه به‌عنوان تهدیدات جدی علیه نظم بین‌المللی یاد شده است. اما تهدید اصلی علیه ایالات‌متحده امروز از جانب چین و روسیه نیست، بلکه از جانب سیاست‌های سردرگم‌کننده خود ایالات‌متحده است، دلیل آن امتناع ترامپ از سازگاری با نظم بین‌المللی است که آمریکا خود به ایجاد آن کمک کرد و دهه‌ها است از آن دفاع می‌کند.
لازم است به یاد داشته باشیم وقتی که ترامپ «کیم جونگ اون» رهبر کره‌شمالی را با حمله ارتش ایالات‌متحده مرعوب می‌کند، مسئولیت بر عهده او است. بودجه نظامی ایالات‌متحده با فاصله بسیار در رتبه اول جهان قرار دارد، تقریبا سه برابر چین که در رتبه دوم قرار دارد و 9 برابر روسیه که در رتبه سوم قرار دارد. درواقع اگر بودجه نظامی هشت کشور بعدی را با هم جمع کنیم هنوز بودجه نظامی آمریکا بالاتر است. آمریکا همچنین پیشرفته‌ترین زرادخانه‌های هسته‌ای جهان را در اختیاردارد. اما به‌رغم اعلام مکرر و (اغلب غیر‌محترمانه) دولت ترامپ درباره برتری نظامی آمریکا، اقدامات او حکایت از آن دارد که این برتری کافی نیست. سند «بررسی وضعیت هسته‌ای» بهترین مثال برای این اختلال شناختی آمریکا است. دکترین جدید ایالات‌متحده بر افزایش تعداد تسلیحات هسته‌ای با پتانسیل انفجاری نسبتا پایین دارد. هدف از این ابزار خنثی کردن توانایی‌های روسیه در این عرصه است. در این سند آمده است «از بین بردن تصور اشتباهی دشمنان بالقوه که باعث محدودکردن استفاده از ابزارهسته‌ای آنها شود می‌تواند به نفع ایالات‌متحده و متحدانش باشد» اما اگر تصور آنها به‌راستی اشتباهی است، پس چرا آمریکا اصلا باید به آن پاسخ دهد؟
برخلاف دیدگاه‌های پنتاگون، توسعه تاکتیکی تسلیحات هسته‌ای درواقع باعث می‌شود بیشتر در آستانه جنگ هسته‌ای قرار‌گیریم و آن‌چنان که «رابرت اینهورن» کارشناس موسسه «بروکینگز» توضیح می‌دهد سند بررسی وضعیت هسته‌ای شامل بندهای دیگر با تاثیرات مشابه است: بخشی که می‌گوید ایالات‌متحده می‌تواند در پاسخ به «حملات استراتژیک غیر‌هسته‌ای» که تعریف مبهمی دارد می‌تواند از تسلیحات اتمی استفاده کند. نزدیک‌شدن به آستانه جنگ هسته‌ای، خطر فاجعه جهانی را افزایش می‌دهد، خطری که دانشمندان اتمی اینک در بالاترین حد خود از سال 1953 قرار داده‌اند.
منبع: پراجکت سیندیکیت






ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
کد تصویر را در کادر وارد کنید