شماره 558 - دوشنبه 07 اسفند 1396


شتاب‌دهنده‌ها حیات بخش اکوسیستم اقتصادی

مرتضی دانش
کارشناس اقتصادی

90‌درصد استارت‌آپ‌ها در دنیا شکست می‌خورند و این چیز عجیبی نیست. در ادبیات استارت‌آپی برای توصیف فضای کسب‌وکار یا استارت‌آپ‌ها از واژه «اکوسیستم» استفاده می‌کنیم. در اکوسیستم کارآفرینی بخش‌های مختلفی داریم. یک بخش، حمایت‌های دولتی است که بیشتر در حوزه ساده‌سازی قوانین و مقررات می‌تواند فضا را برای ظهور و بروز استارت‌آپ‌ها فراهم کند. بخش دیگر دانشگاه‌ها است که هرکدام در پی جذب ایده‌های برتر هستند. بخش دیگر شرکت‌های خدمات دهنده هستند که خدماتی نظیر ایجاد دفتر و محل کار و... را برای کارآفرینان ایجاد می‌کند. بخش دیگر نیز حمایت‌های مالی که «VC‌»ها در این بخش قرار دارند و به شرکت‌های سرمایه‌گذاری جسورانه معروف هستند؛ البته در این بخش شرکت‌های شتاب‌دهنده نیز حضور دارند که بررسی و تحلیل ایده اولیه را برعهده دارند.
بحث اصلی درباره شتاب‌دهنده‌ها است زیرا این شرکت‌ها بررسی ایده‌ها را برعهده دارند و بهتر می‌توانند ایده را از قوه به فعل درآورند. ورود شتاب‌دهنده‌ها در مراحل ابتدایی یک ایده است و هنوز آن‌طور که باید و شاید شناخته نشده است. به بیان دیگر یک استارت‌آپ بعد از اینکه محصولی حداقلی قابل ارائه تولید کرد، شتاب‌دهنده به همسان‌سازی محصول با بازار اقدام می‌کند. بعد از اینکه ایده سر و شکلی به خود گرفت، به یک شرکت سرمایه‌گذاری جسورانه سپرده می‌شود تا بتواند در سطح گسترده‌تری مشتری کسب کند. اما نکته دیگر، خدماتی است که شتاب‌دهنده‌ها به تیم‌های استارت آپی می‌دهند. حمایت‌های مالی و معنوی از خدماتی است که به شرکت‌های نوپا می‌دهند؛ در اختیار قراردادن فضا، مربیگری و تحلیل بازار برای تیم متقاضی حضور در بازار و حمایت مالی حداقلی برای ادامه حیات تیم‌های استارت‌آپی. درواقع شرکت‌های نوپا در شتاب دهنده‌ها و در سایه حمایت‌های آنها رشد می‌کنند پس لزوم توجه و حمایت از شرکت‌های شتاب دهنده بسیار مهم و ضروری است. نکته بعدی این است که چه حوزه‌هایی برای سرمایه‌گذاران کلان جذاب است. بیشتری حوزه‌ای که سرمایه‌گذاران را به خود اختصاص می‌دهد، زمینه‌های فعالیتی مرتبط با اینترنت است. هوشمند‌سازی در کشور را به افزایش است و از‌همین‌رو فعالیت‌هایی که به‌نوعی با اینترنت سر‌و‌کار دارد، بسیار مهم است. مانند فروشگاه‌های آنلاین و هر چیزی که سهولتی در زندگی روزمره و احتیاجات افراد ایجاد کند. حوزه جذاب بعدی، سلامت است. استارت‌آپ‌هایی که به نوعی به این حوزه مربوط هستند به‌دلیل اینکه مستقیما با سلامت و طول عمر افراد در ارتباطند، جذابیت‌های زیادی دارند. حوزه دیگر، ‌رباتیک و اینترنت اشیا است.
نکته دیگری که باید به آن توجه کرد، این است که به‌دلیل تازگی بازار استارت‌آپی در کشور، شرکت‌های بزرگ به اکوسیستم استارت‌آپی وارد نمی‌شوند. این بازار با وجود فرصت‌های بسیار زیادی که در خود دارد، همچنان جای خالی یک شرکت بزرگ در بازار کارآفرینان آن احساس می‌شود. در اکوسیستم آمریکا شتاب‌دهنده‌ها بازار و کسب‌وکار به فعالیت‌های شرکت‌های نوپا ارائه می‌دهند درحالی‌که به‌دلیل تازگی فضای استارت‌آپی در کشور، ‌شرکت‌های بزرگ مخاطرات حضور را نمی‌پذیرند و از طرف دیگر، برخی شتاب‌دهنده‌ها نیز در تب‌و‌تاب گرایش مردم به شرکت‌های نوپا شکل گرفته‌اند. به‌همین‌خاطر برخی ایده‌ها به شکست منجر می‌شوند. نگاهـی بـه تجـارب جهانـی، نشـان دهنده ضعـف بـزرگ ایـن حـوزه در کشـور اسـت. بـا وجـود آشـنایی بـا صنعـت سـرمایه‌گذاری ریسـک‌پذیر به‌نظـر می‌رسـدکه هنـوز ابعـاد و شـیوه‌های فعالیـت ایـن حـوزه مـورد توجـه و بـاور صندوق‌های دولتـی قـرار نگرفتـه اسـت و بخـش خصوصـی آمادگـی و آگاهـی لازم بـرای چنیـن فعالیت‌هایی را نیافتـه اسـت. گرم‌شدن ایـن بـازار و حضـور گروه‌هـای مختلـف سرمایه‌گذار در ایـن حـوزه، بـه کاهـش ریسـک ناشـی از ابهـام و کم‌رونـق بـودن ایـن صنعـت کمـک خواهـد کـرد و راه‌هـای خـروج بـرای سـرمایه‌ها را متنـوع خواهـد سـاخت. به‌علاوه، ایـن صندوق‌ها هسـتند کـه بایـد در پـی فعال‌سازی و سـامان‌بخشــی به دیگــر انــواع سرمایه‌گذاران حــوزه نوپاهــا باشــند. فعالیــت یــک یــا دو صنــدوق در زمینــه شبکه‌سازی سرمایه‌گذاران منفـرد و حمایـت از رویدادهایـی کـه صاحبـان ایـده را بـا صاحبـان سـرمایه روبه‌رو و آشـنا کنـد، بـه تحقـق ایـن مهـم کمـک خواهـد کـرد. پنهـان نیسـت کـه کشـور مـا سـرمایه انسـانی بسـیار بالا و ارزشـمندی بـرای موفقیـت در حـوزه کارآفرینـی به‌ویژه حـوزه نوپاهـا دارد. حجــم بالای فارغ‌التحصیــلان دانشــگاهی ویــژه در رشــته‌های فنــی، مهندســی و مدیریــت و بازرگانــی از ســویی و دسترســی آسـان و وسـیع بـه نرم‌افزارهـا و فناوری‌های نویـن، سـطح قابـل قبولـی از دانـش فنـی و فناورانـه و دسترسـی و کاربـری رسـانه‌های دیجیتـال را رقـم زده اسـت. بـا ایـن همـه متاسفانه کشـور از نظـر سـهولت و فضـای کارآفرینـی و قـدرت ریسـک جوانـان و اعتمـادبـه‌نفـس آنها بـرای آغـاز کسـب‌وکار جدیـد در رتبه جهانـی بالای قـرار نـدارد. همچنیـن بـا وجـود بالابودن تـوان ایده‌پـردازی و جذابیت‌های ایـن حـوزه بـرای جوانـان، سـطح دانـش مدیریـت و بازاریابـی و روحیه کار تیمـی در میـان جوانـان مشـتاق بـه کارآفرینـی پاییـن اسـت و بـه آموزش‌هـای متناسـب و عملگـرا نیـاز دارد. بـه نظـر می‌رسـد ایـن نیـروی عظیـم جوانـان کارآفریـن اسـت کـه بـا اقبـال بـه ایـن حـوزه و پیگیـری و جدیـت می‌توانـد شـرایط را تغییـر داده و زمینه رشـد کسـب‌وکارهای مبتنی‌بر ارائه آموزش‌هـا و مشـاوره‌های تخصصـی در ایـن حـوزه را بـرای خـود عملـی کننـد. بخـش سـرمایه در نـگاه جوانـان کارآفریـن بـه یکـی از موانـع جـدی پیگیـری ایده‌ها تبدیـل شـده اسـت. آموزه‌های حـوزه اسـتارت‌آپ نشـان می‌دهـد کـه چنیـن نیسـت و ایـن رشـد اعتمـادبـه‌نفـس و فعالیـت نوپاهـا اسـت کـه بـه ورود هرچـه بیشـتر سـرمایه در پـی تحقـق هرچـه بیشـتر نمونه‌های موفـق کمـک خواهـد کـرد.
رشـد و تقویـت سـرمایه‌گذاری در حـوزه نوپاهـا نیازمنـد بالندگـی اکوسیسـتم نوپاهـا، فراگیـر شـدن فرهنـگ توجـه بـه ایـده و اقـدام بــرای عملیاتی‌کردن آن در جامعــه و ســرانجام فعــال‌پشــدن همه شــیوه‌های ســرمایه‌گذاری به‌ویژه فرشــتگان سرمایه‌گذار و ســرمایه‌گذاری جمعــی به‌عنوان پشــتیبانان نوپاهــا در مراحــل کشــت ایــده و آغازیــن فعالیــت و ســرانجام فراهــم شــدن بســترهای خـروج سرمایه‌گذار در مراحـل پیشـرفته‌تر از نوپـا اسـت بـرای ایـن‌کار هریـک از مجموعه‌های موثـر بـر فضـای کسـب‌وکار نوپـا بایـد گام‌هـای مهمـی بـردارد. پـاره‌ای از ایـن گام‌هـا نیازمنـد اهتمـام و همـکاری چندبخـش مختلـف بـا یکدیگـر اسـت؛ البته دولت‌ها نیز باید از فضای کسب‌وکارهای استارت‌آپی فاصله بگیرند و فقط به ساده‌سازی قوانین و مقررات دست بزنند؛ البته این قاعده مختص ایران نیست بلکه در کشورهای دیگر هم دولت‌ها از این فضا فاصله می‌گیرند تا نتایج بهتری حاصل شود. توصیه آخر به کسانی است که می‌خواهند به این حوزه وارد شوند. برای اینکه بتوان یک استارت‌آپ را به نتیجه رساند باید اصول اولیه را مورد توجه قرار داد. اول انسجام تیمی است. برای اینکه یک سرمایه‌گذار کلان را جذب کنیم، باید انسجام تیمی داشت. یک استارت‌آپ با فعالیت یک تیم به نتیجه می‌رسد. دوم اینکه باید نیازهای بازار را در نظر گرفت. نباید به‌سمت محصولاتی رفت که بازاری برای آنها وجود ندارد. درواقع ارزش یک استارت‌آپ به محصولی است که در بازار عرضه می‌کند.






ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
کد تصویر را در کادر وارد کنید