شماره 558 - دوشنبه 07 اسفند 1396

جغرافیای پول‌آفرینی در دستان تکنولوژی است
ایده‌ها بسیار؛ شتاب‌دهنده‌ها اندک

آویده علم جمیلی
خبرنگار گروه اقتصادی

 چند سالی است که به‌دنبال رسیدن به سطحی از توسعه‌یافتگی هستیم و دم از وابستگی کمتر به نفت می‌زنیم اما به واقع کشورهای توسعه‌یافته و صنعتی، چگونه به این میزان توسعه‌یافتگی رسیده‌اند؟ با مطالعه تاریخ اقتصادی و سیاسی کشورها درمی‌یابیم که هیچ کشوری از روز اول توسعه‌یافته به‌وجود نیامده بلکه پذیرش ریسک‌ها و تبدیل تهدید به فرصت سبب شده کشورها مسیر توسعه‌یافتگی را بهتر طی کنند. یکی از مثال‌های خوب دراین‌زمینه، کشور کره‌جنوبی است. «سنگفرش هر خیابان از طلاست» عنوان کتابی است که «کیم وو چونگ» بنیانگذار شرکت «دوو» نوشت. در مقدمه این کتاب که خطاب به کارآفرینان و جوانان است، آمده «کره در سال‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۳ جنگ خانمان‌سوزی را تجربه کرد؛ جنگی که از تمامی این شبه‌جزیره تنها مخروبه‌ای بر جای گذاشت اما عزم راسخ دولت کره بعد از جنگ با همکاری صنعتگران، کارآفرینان و مردم برای بازسازی اقتصاد و ایجاد امکانات جدید موجب شکوفایی کره مدرن امروز و صنعتی‌شدن آن شد». در این چند خط، سهم کارآفرینان و مردم برای فرار از هرگونه چالش اقتصادی بیش‌ازپیش نمایان است. کارآفرین‌هایی که یک ایده کوچک را به شرکتی بزرگ تبدیل کرده‌اند و حتی به‌عنوان شرکت‌هایی مطرح می‌شوند که میلیاردها دلار ارزش دارند؛ در نیمه دوم سال 2015 «اکونومیست» در گزارش خود آماری از تحولات ایجادشده در ارزش دلاری شرکت‌هایی که به آنها نوپا یا به عبارت بهتر استارت‌آپ می‌گویند، ارائه داد. طبق معمول شرکت‌هایی مانند گوگل، فیس‌بوک، توییتر رتبه‌های برتر را از آن خود کرده بودند.

دانش، محور اصلی توسعه
در سال‌های اخیر توجه به اقتصاد مبتنی‌بر دانش و فناوری به یکی از موضوعات مورد بحث در محافل مختلف اقتصادی مبدل شده است. تغییرات شدید فناوری موجب رقابت بین بنگاه‌های اقتصادی برای ماندن در بازار می‌شود. استارت‌آپ‌ها یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های اقتصادی هستند که توان بالقوه تبدیل‌شدن به شرکت‌های بزرگ را دارند و حتی در شرایط سخت اقتصادی نیز می‌توانند ارزش‌افزوده‌ای برای کشور داشته باشند. اما در این راه مخاطراتی نیز وجود دارد که منجر به شکست یک ایده استارت‌آپی می‌شود مانند قوانین دست‌وپاگیر دولتی و فضای کسب‌وکار کشور؛ البته در مسیر شکست فقط قوانین دست‌وپاگیر و نبود حمایت‌های دولتی نیست که منجر به زیان به استارت‌آپ‌ها می‌شود. بررسی‌ها نشان می‌دهند خوشبینی بیش از حد مدیران استارت‌آپ درمورد پیش‌بینی هزینه‌ها و نبود دیدگاه اقتصادی مناسب در میان سرمایه‌گذاران و فعالان حوزه کسب‌وکار می‌تواند از مهم‌ترین دلایل شکست استارت‌آپ در کشور باشد. یکی از مهم‌ترین دلایلی که باعث می‌شود بسیاری از استارت‌آپ‌ها به نتیجه نرسند یا نیمه‌های راه بنیانگذاران‌شان آنها را رها کنند، نبود سرمایه مناسب است؛ مشکلی که چندسالی است با راه‌اندازی شرکت‌های جدیدی با عنوان «شتاب‌دهنده» در حال حل‌شدن است. شتاب‌دهنده‌ها، یک مدل سرمایه‌گذاری برای راه‌اندازی کسب‌وکارهای نوپا، شرکت‌های کوچک با پتانسیل رشد بلندمدت است. این نوع سرمایه‌گذاری، منبع بسیار مهمی برای راه‌اندازی کسب‌وکارهایی است که کوچک‌تر از آن هستند که بتوانند به بازار سرمایه یا بانک‌ها دسترسی داشته باشند. شتاب‌دهنده‌ها، درواقع شرکت‌هایی هستند که پول سرمایه‌گذارانی که به‌دنبال داشتن سهام در کسب‌وکارهای نوپا و کسب‌وکارهای کوچک و متوسط هستند و پتانسیل رشد بالایی دارند را با ایجاد پرتفوی مدیریت می‌کنند.

استارت‌آپ‌های منطقه‌ای، درآمدزایی تضمینی
حسیـــــن آجــرلــو، مدیـــــــر وب‌سایــــت «بیا‌تخفیف» معتقد است ایده‌هایی می‌تواند سرمایه‌گذاری‌های کلان میلیاردی جذب کند که قبلا مراحل پیش‌شتاب‌دهندگی‌اش را انجام داده باشد. آجرلو در گفت‌وگو با «وقایع‌اتفاقیه» گفت: «شتاب‌دهنده‌ها انواع مختلفی دارند؛ برخی به حمایت‌های فیزیکی مانند ایجاد دفتر کار می‌پردازند و برخی دیگر حمایت‌های مالی می‌کنند. در مرحله شتاب‌دهندگی مبلغی بین 20 تا 50 میلیون به شرکت نوپا تعلق می‌گیرد تا ایده به کسب‌وکار تبدیل شود. بعد از اینکه مراحل شتاب‌دهندگی طی شد و ایده توانست از فیلترهای موجود رد شود، شرکت‌های سرمایه‌گذاری جسورانه یا VC‌ها به صحنه وارد می‌شوند و حتی ممکن است چند میلیارد روی یک ایده سرمایه‌گذاری کنند اما سرمایه‌گذاری‌های میلیاردی روی ایده‌هایی انجام می‌شود که مراحل پیش‌شتابدهی‌شان را طی کرده باشند زیرا این کسب‌وکارها بررسی شده و مورد تایید قرار گرفتند». آجرلو مراحلی که یک استارت‌آپ باید برای رسیدن به موفقیت طی کند را این‌گونه توضیح داد: «برای شروع یک کسب‌وکار نوپا نیاز به ایده و تیم است. بعد از اینکه کار در حد ابتدایی جلو رفت و مورد بررسی اعضای تیم قرار گرفت و به این نتیجه رسیدند که می‌توان ایده را به مرحله اجرایی رساند، برای تامین منابع مالی اولیه به سراغ شرکت‌های شتاب‌دهنده می‌روند. اگر ایده مورد تایید بود، مراحل پیش‌شتاب‌دهندگی‌اش طی می‌شود مانند تامین دفتر و لوازم اولیه برای شروع جدی کار. بعد از اینکه ایده در شهر یا منطقه‌ای شناخته شد، شرکت‌های سرمایه‌گذاری جسورانه وارد گود می‌شوند».
او در ادامه گفت: «گمان نمی‌کنم شتاب‌دهنده‌های داخل کشور بیشتر از 25‌شرکت باشند. شتاب‌‌دهنده‌ها انواع مختلفی دارند؛ برخی‌شان دولتی است مانند شتاب‌دهنده‌های دانشگاه‌ها و سازمان‌های دولتی که در این نوع شتاب‌دهنده‌ها، کسب‌وکارهایی راه‌اندازی می‌شود که در راستای منافع شرکت‌ها و شتاب‌دهنده‌های خصوصی هستند».
آجرلو درباره ایده‌هایی که برای سرمایه‌گذاران جذاب است، گفت: «ایده‌هایی جذاب است که اگر قرار است یک میلیارد سرمایه‌گذاری انجام شود، عدد بالاتری برگشت سرمایه داشته باشد. ایده‌ها می‌تواند مختلف باشد. مثلا ایده‌ای ظرف یک سال به نتیجه بهتری می‌رسد و برخی دیگر تا چهار سال آینده در کشور شناخته می‌شود.» او در پایان درباره ورود به بازار استارت‌آپ گفت: « در دو سال اخیر تب‌وتاب استارت‌آپی در کشور بالا گرفته و همه فکر می‌کنند کار ساده‌ای است اما برندکردن یک مغازه راحت‌تر از ترغیب‌کردن مردم به برندکردن یک اپلیکیشن است. باوجود برخی مخاطرات برای استفاده از اپلیکیشن‌ها، اعتماد‌سازی در این حوزه زمان‌بر است. به‌همین‌دلیل برای راه‌اندازی یک اپلیکیشن باید حتما مطالعه داشت و نمونه‌های مشابه خارجی و رقیب در داخل را باید با دقت بررسی کرد. بعد از اینکه بازار به‌درستی تحلیل شد، حتما به سراغ شتاب‌دهنده بروند.» آجرلو درباره اینکه آیا استارت‌آپ در کشور می‌تواند متقاضی داشته باشد، گفت: «گرایش به هوشمند‌سازی در کشور به‌شدت بالا رفته به‌طوری‌که در روستا هم خرید‌های اینترنتی انجام می‌شود و به‌همین‌دلیل فعالیت‌های استارت‌آپی می‌تواند به نتایج خوبی برسد. استارت‌آپ‌های تخصصی منطقه‌ای نیز بسیار مهم هستند. اگر کسی در شهرهای بزرگ نیست، می‌تواند با یک استارت‌آپ محلی، کسب‌وکار با بازدهی خوب ایجاد کند. مثلا در مشهد، یک استارت‌آپ به تولید و فروش زعفران پرداخته که توانسته جذب خوبی در بازار داشته باشد». او در ادامه گفت: «بهتر است به جای شعارهای حمایت از تولید داخلی، تبلیغاتی برای شناساندن استارت‌آپ‌ها صورت بگیرد».

فشرده سخن
استارت‌آپ‌ها مزیت‌هایی دارند که ذهن هر کسی را به خود مشغول می‌کند؛ کم‌بودن هزینه اولیه سرمایه‌گذاری، عدم نیاز به فضای فیزیکی خاص و ایجاد یک کسب‌وکار با نفرات کم ازجمله مزیت‌های ایجاد کسب‌وکارهای نوپاست اما اگر برترین استارت‌آپ‌های جهان از نظر ارزش دلاری را بررسی کنیم، پرواضح است که این استارت‌آپ‌ها در فضایی (منطقه جغرافیایی) شکل گرفته‌اند که سرمایه‌گذاری روی کسب‌وکارهای نو بسیار شایع است درحالی‌که سرمایه‌گذاری در فضای استارت‌آپی در کشور با مشکلات عدیده‌ای مواجه است و عملا جای خالی شرکت‌های بزرگ حمایتی در کشور بسیار حس می‌شود. حال اینکه اگر حمایت‌های مختلفی مانند ورود سرمایه‌گذاران متخصص و ساده‌سازی قوانین و مقررات را چاشنی کار استارت‌آپ‌ها کنیم بدون شک شاهد تحول شگرفی در‌این‌زمینه خواهیم بود اما همچنان باوجود فرصت‌هایی که فضای استارت‌آپی دارد و حتی می‌تواند در سیکل‌های تجاری نیز موفق باشد، لزوم حمایت از آنها بیش‌ازپیش حس می‌شود.






ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
کد تصویر را در کادر وارد کنید