«محمدرضا لطفی» در گفت‌وگو با «وقایع اتفاقیه»:

استمرار تفکر علی معلم؛ هدف جشن حافظ

۲۷ مرداد ۱۳۹۷ | ۰۹:۵۶ کد : ۶۰ فرهنگ و هنر
محمدرضا لطفی، از اعضای هیات داوری جشن حافظ، به‌واسطه‌ی سال‌ها همکاری با علی معلم، بنیان‌گذار جشن حافظ، یکی از بهترین کسانی است که می‌توان با او درباره‌ی جشن حافظ گفتگو کرد.
استمرار تفکر علی معلم؛ هدف جشن حافظ

وقایع‌اتفاقیه-کورش چهاردوری: هجدهمین دوره‌ی جشن حافظ، یکشنبه 21 مرداد برگزار شد. این دومین دوره‌ای است که جشن حافظ در فقدان علی معلم برگزار می‌شود. اما محمدرضا لطفی، از اعضای هیات داوری جشن حافظ، به‌واسطه‌ی سال‌ها همکاری با علی معلم، بنیان‌گذار جشن حافظ، یکی از بهترین کسانی است که می‌توان با او درباره‌ی جشن حافظ گفتگو کرد. از این رو خبرنگار وقایع اتفاقیه گپ و گفتی با این کارگردان جوان سینمای ایران پرداخته است که در ادامه می‌خوانید:

 

*بعد از مرگ علی معلم، دو دوره جشن حافظ برگزار شد. چه تفاوتی میان 16 دوره‌ای که با علی معلم و دو دوره‌ای که در فقدان او برگزار شد، می‌بینید؟

آنچه مسلم است این است که بنیان‌گذار این جشن، علی معلم بوده است. او در طول 14 سالی که من از نزدیک می‌شناختمش، همواره در سینما به دنبال کشف استعداد بود. چه به عرصه‌ی تهیه‌کنندگی او در سینما نگاه کنیم و چه به مجله‌ی دنیای تصویر، می‌بینیم که علی معلم، استعدادهای جدیدی را به سینما و مطبوعات سینمایی معرفی کرد و در هر دو بخش، این نکته قابل‌رؤیت است. جشن حافظ هم از این قاعده‌ی علی معلم مستثنی نبود. فقدان علی معلم، نه‌تنها در میان بچه‌های ما، بلکه در میان اهالی سینما کاملاً مشهود است. اما اگر بخواهم به‌صورت تکنیکال، درباره‌ی سیاست‌های جشن حافظ صحبت کنم، باید بگویم تا جایی که در توان ما بود، سعی کردیم همواره تفکر علی معلم، حفظ شود و با همان رویه پیش رویم. دلیل هم داریم.

شاکله‌ی هیئت‌داوران، تماماً کسانی هستند که در زمان حیات علی معلم حضور داشتند. تقریباً همه‌ی این افراد، چندین دوره در جلسات هیئت‌داوران بوده‌اند. (حالا شاید برخی کمتر و برخی بیشتر.) به همین دلیل، کاملاً بر تفکر علی معلم و سیاست‌های جشن حافظ تسلط دارند. تمام تلاش ما این بود که بر اساس نگاهی که همگی باور داشتیم صحیح است، جلو برویم.

از سوی دیگر، دبیر جشنواره امید معلم، فرزند علی معلم است و خانم معماریان، همسر علی معلم از ستون‌های اصلی جشن هستند که اشراف کامل به تفکر علی معلم دارند. ما هنوز می‌دانیم که علی معلم در روزهای پایانی عمر خود، چه نظری درباره یکسری فیلم‌ها و سیاست‌ها داشت. در این رابطه ما تلاش بسیاری کردیم که بر اساس آنچه مدنظر علی معلم بود، عمل کنیم. تقریباً همه ما، سال‌ها در دنیای تصویر قلم زدیم، از نزدیک علی معلم را می‌شناختیم و به او و تفکراتش اعتقاد داشتیم. در این جشنواره هم تلاش ما بر آن بود که تفکر و نام علی معلم را حفظ کنیم.

*داوری در جشن حافظ به چه صورتی است؟

یک هیئت داوری 11 نفره وجود دارد که درباره‌ی تمامی بخش‌ها نظر می‌دهیم.

*برای این 11 نفر و به‌صورت مشخص شخص خودتان، چه المان‌هایی برای انتخاب برگزیدگان مهم است و اولویت دارد؟

هرسال درباره‌ی این المان‌ها بحث می‌شود. اما شخصاً فکر می‌کنم بزرگ‌ترین ویژگی جشن حافظ، استقلال آن است. به این جهت که جشنی دولتی نیست و مناسبات و سیاست‌های دولتی را ندارد و همواره سمت مردم بوده است. یعنی نگاه توده‌ی مردم، یکی از مواردی است که ما بسیار به آن توجه می‌کنیم. تمام جشنواره‌هایی که در سینمای ما برگزار می‌شود، دولتی است و نگاه دولتی بر آن غالب است. ما همواره سعی می‌کنیم از این نگاه عبور کنیم.

مهم‌ترین مسئله برای ما، کشف استعداد است. اینکه فیلم‌هایی که شایستگی دارند اما به جهت اینکه پایگاه دولتی ندارند، در جشنواره‌های دیگر مغفول واقع می‌شوند، در جشن حافظ دیده شوند. کما اینکه در دوره‌های مختلف، کسانی کشف شدند که در جشنواره‌های دیگر، توجهی به آن‌ها نشده است. در دوره‌های گذشته، فیلم‌های بایرام فضلی یا هادی محقق، فیلم‌هایی بود که اساساً در جشنواره‌های دولتی به دلیل استقلال فیلم‌ها، به آن‌ها توجه نشد اما در جشن حافظ کشف و دیده شدند. در همین دوره هم اکثر کاندیداها و جوایز متعلق به دو فیلم رگ خواب و خفگی بود که به دلیل استقلال تهیه، در جشنواره‌های دولتی نادیده گرفته شدند.

*به استقلال اشاره کردید. چه تفاوت‌هایی بین جشن حافظ و جشن خانه‌ی سینما قائل هستید؟ اسمی از جشنواره فجر نمی‌آورم، چون به دلیل دولتی بودن، از اساس با این دو جشن متفاوت است.

قطعاً نوع نگاه هر دو جشن فرق دارد. گرچه من اعتقاد دارم که جشن خانه سینما هم نگاهی دولتی دارد.

*اما مسئولین خانه‌ی سینما چنین باوری ندارند!

ممکن است چنین باوری نداشته باشند، اما آنچه ما می‌بینیم، این است که چنین نگاهی وجود دارد. اساساً یکی از دلایلی که جشن حافظ تا این حد بین اهالی سینما مخاطب دارد، بحث استقلال و عدم غلبه‌ی سیاست‌هایی است که در کشور ما رایج است. ما به‌عنوان هیئت‌داوران، همواره فیلم‌ها را به‌عنوان فیلم می‌بینیم و کاری نداریم که تهیه‌کننده‌ی آن وابسته به کدام ارگان است یا کارگردان آن به کدام جناح تعلق فکری دارد. بزرگ‌ترین تفاوت جشن حافظ آن است که آثار را فارغ از حاشیه‌هایی که حول آن وجود دارد می‌بیند و به‌عنوان یک اثر مستقل به آن نگاه می‌کند. فکر می‌کنم این بزرگ‌ترین تفاوت جشن حافظ با جشن‌های دیگری است.

*پس دلیل کم حاشیه بودن جشن حافظ نسبت به جشن خانه‌ی سینما یا جشنواره فجر را هم همین استقلال و پرهیز از سیاست زدگی می‌دانید؟

دقیقاً. وقتی چند دوره از یک جشنواره می‌گذرد، آن جشن دارای یک برآیند و نگاه می‌شود. این نگاه می‌تواند موردقبول واقع شود. در تمام جشنواره‌های دنیا مثل کن، برلین یا حتی اسکار، همین نگاه است که آن‌ها را به جشنواره‌های درجه‌ی یک دنیای سینما بدل می‌کند. این جشنواره‌ها به خاطر اشخاص چنین جایگاهی پیدا نکرده‌اند، بلکه به جهت برآیند انتخاب فیلم‌ها و نوع نگاه داوران است که موجب می‌شود به آن جشن غنا بخشیده شود. وقتی جشن حافظ 18 دوره برگزارشده و جایزه‌اش برای اهالی سینما اعتبار یافته و به قول شما، حاشیه‌های کمتری حول آن وجود دارد، یک دلیل دارد و آن اینکه، مسیر این جشن درست است و بعد از 18 دوره، جایزه‌اش برای اهالی سینما اعتبار یافته است.

کلید واژه ها: محمدرضا لطفیجشن حافظ


نظر شما :