تفاوت‌های «کنسرت خیابانی» و «اجرای خیابانی» در گفت‌وگو با «مانی جعفرزاده»

اجرای محمد معتمدی، کنسرت خیابانی نیست

۱۲ شهریور ۱۳۹۷ | ۱۸:۳۷ کد : ۲۳۲ فرهنگ و هنر
همایون شجریان، نخستین فردی بود که در پی لغو کنسرت «سی»، پیشنهاد اجرای کنسرت خیابانی را مطرح کرد. اما این سؤال مطرح است که چه تفاوتی بین «کنسرت خیابانی» و «اجرای خیابانی» وجود دارد و ملزومات هر یک کدام است.
اجرای محمد معتمدی، کنسرت خیابانی نیست

مصاحبه از کورش چهاردوری


روزنامه آنلاین وقایع اتفاقیه: همایون شجریان، نخستین فردی بود که در پی لغو کنسرت «سی»، پیشنهاد اجرای کنسرت خیابانی را مطرح کرد. اما این محمد معتمدی بود که در پارک آب و آتش تهران، به مدت دوشب، اجرای موسیقی رایگان برگزار کرد. در عین حال، این سؤال مطرح است که چه تفاوتی بین «کنسرت خیابانی» و «اجرای خیابانی» وجود دارد و ملزومات هر یک کدام است. «مانی جعفرزاده» آهنگساز و منتقد، در گفتگو با خبرنگار وقایع اتفاقیه به این پرسش‌ها پاسخ داده است. 

 


چه تفاوتی بین کنسرت خیابانی و اجرای خیابانی وجود دارد؟

 

اساساً وقتی از کنسرت حرف می‌زنیم، از اجرای موسیقی سخن می‌گوییم. در نتیجه زمانی که اجرای موسیقی انجام می‌شود، کنسرت رخ می‌دهد. یعنی وقتی می‌گوییم کنسرت خیابانی، یعنی اجرای موسیقی در خیابان اتفاق می‌افتد. اما زمانی که در خیابان کنسرت اجرا می‌کنید، بدیهی است که فرم اجرا، قطعات اجرا و نوع موسیقی متفاوت است. حتی بزرگ‌ترین ارکسترهای جهان، وقتی کنسرتی در فضای باز یا اجرای خیابانی دارند، قطعاتی به‌مراتب آسان‌تر اجرا می‌کنند. موسیقی فیلم یا قطعاتی سبک می‌زنند و چیزهایی از این دست. به دلیل اینکه طیف مخاطبان، مخاطبان وسیع‌تری است و در واقع به موسیقی عام و تفریحی نزدیک است. اساساً می‌توانیم این‌گونه بگوییم که کنسرت می‌تواند جدی یا تفریحی باشد. اما اجرای خیابانی همیشه یک اجرای تفریحی است. یعنی مبحث جدی در آن وجود ندارد. 

 

 

کنسرت خیابانی در جهان چه جایگاهی دارد؟

 

در دنیا هم کنسرت‌های خیابانی که برگزار می‌شود، کنسرت‌هایی است که قرار است قطعات، فرم آسان‌تر و آسوده‌تری داشته باشد. البته نکته‌ای را باید توضیح دهیم. الآن توهمی وجود دارد که کنسرت خیابانی بعد از سال‌ها در ایران برگزار شده است که حرف درستی نیست. در اعیاد مذهبی و مناسبت‌هایی از این دست که از لحاظ حکومتی دست بازتر است، در همه‌ی پارک‌ها یا میدان‌ها، خواننده‌ای اجرای موسیقی دارد و شما کنسرت می‌شنوید. در نتیجه، این اتفاق تازه‌ای نیست. آنچه ما درباره‌اش صحبت می‌کنیم، این است که آکسسوار کنسرت، به معنای اینکه سیستم صوتی بهتری وجود داشته باشد، نوازندگان بهتری حضور داشته باشند یا خواننده‌ی مشهورتری حضور داشته باشد، در بیرون از ایران سابقه‌ی بیشتری دارد. ولیکن در ایران ممکن است کمتر این اتفاق رخ داده باشد. به این دلیل که هنرمندان مطرح، چنین نوعی از کنسرت برگزار نکرده‌اند ولی در خارج از ایران به دلیل اینکه حمایت‌های دولتی وجود دارد، بیشتر برگزار شده است. 

 


طیف مخاطبانی که در کنسرت خیابانی شرکت می‌کنند، ممکن است لزوماً کسانی نباشند که به موسیقی علاقه دارند. این تفاوت در مخاطب چه تأثیری بر موسیقی خواهد داشت؟

 

منطقاً به لحاظ کیفی نباید تأثیری داشته باشد و اثرگذاری باید از لحاظ نوع قطعات باشد. هنرمندی که در یک تالار اجرا می‌کند با هنرمندی که در فضای باز برای عموم مردم قطعه اجرا می‌کند، بدیهی است که باید بهترین کار خود را ارائه دهد. حالا در شکل اول، ممکن است موسیقی پیچیده‌تری اجرا شود. البته ممکن است تفریحی هم اجرا شود. اما در حالت دوم، فقط یک حالت وجود دارد و آن موسیقی تفریحی است. بدیهی است که نباید روی کیفیت اثرگذار باشد و شما به‌عنوان یک هنرمند، باید کار خود را به بهترین شکل انجام دهید. 

 


فکر می‌کنید هدف اصلی در موضوع کنسرت خیابانی که در چند ماه اخیر در ایران مطرح شده چیست؟ 

 

من نمی‌توانم نیت خوانی کنم اما برداشت عمومی من آن است که نسبت به کنسرت‌های قبلی که گروه‌های مشابهی انجام داده بودند، نقد فراوان بود و صحبت در این باره بود که اگر قرار است اجرایی عمومی باشد، در این برهه‌ی تاریخی که فشار روی مردم زیاد است، می‌شود کنسرت خیابانی برگزار کرد. هنرمندان پاپ که به طیف مخاطبان عام نزدیک‌ترند، چنین پیشنهادی را حتماً قبول می‌کنند. هم به این دلیل که رابطه‌ی صمیمانه‌تری با مردم دارند و هم به این دلیل که هنرمند پاپ همیشه نیاز به تبلیغات وسیع دارد. به هر حال، مخاطبان هنرمند نخبه هیچ‌گاه از 400 یا 500 نفر بیشتر نمی‌شوند، چنین برنامه‌ای هم ندارد. اما هنرمند پاپ همیشه این نیاز را دارد که شهرت و محبوبیت خود را بالا ببرد. در نتیجه فکر می‌کنم که چنین برنامه‌ای به نفع همه است. هم به نفع هنرمند پاپ است که محبوبیت خود را بیشتر می‌کند و هم به نفع مردم است که کنسرتی را به رایگان بشنوند که احتمالاً مورد علاقه‌شان هم هست. در نهایت اتفاق بدی نیست.

 


پیش‌تر در صحبتی که باهم داشتیم، این احتمال را بعید می‌دانستید که نهادهایی مثل شورای تأمین که وظیفه‌ی صدور مجوز برای کنسرت خیابانی را بر عهده دارند، دست به چنین اقدامی بزند. اما دیدیم که محمد معتمدی، به‌عنوان نخستین هنرمند، موفق شد کنسرت خیابانی برگزار کند.

 

من با حرف شما مخالفم. اجرای محمد معتمدی کنسرت خیابانی نبود. این همان اجرایی است که معمولاً در پارک‌ها و محل‌هایی مثل آن برگزار می‌شد. وقتی درباره‌ی کنسرت خیابانی صحبت می‌کنیم، موضوع محوطه و امنیت محوطه مهم است. آنچه آقای محمد معتمدی اجرا کرد را به‌عنوان کنسرت خیابانی، به مفهومی که در جهان وجود دارد، نمی‌توان طبقه‌بندی کرد. مشابه این اجرا، بارها انجام شده است. قسمتی از شهر که جزو بدنه‌ی شهر محسوب می‌شود و مردم باید ماشین‌های خود را پارک کنند و مسافتی را پیاده طی کنند تا به محل اجرا برسند، کنسرت خیابانی نیست. اما وقتی درباره‌ی کنسرت خیابانی صحبت می‌کنیم، یعنی شما در خیابان قدم می‌زنید یا رانندگی می‌کنید و ناگهان کنسرت اتفاق می‌افتد. من همچنان با قاطعیت خدمت شما عرض می‌کنم که با توجه به شرایط جاری مملکت، بسیار بعید است که مجوزی برای این شکل از اجرا صادر شود. البته این سخن من به معنای آن نیست که باید جلوی کنسرت خیابانی را بگیرند. من بسیار خوشحال خواهم شد که چنین اتفاقی رخ دهد و برای این شکل از اجرا، مجوز صادر شود. 

 


پس آنچه تعریف شما از کنسرت خیابانی است، عملاً اتفاق نیفتاده است!


خیر، اتفاق نیفتاده اما اجراهای خیابانی انجام شده و اجرای محمد معتمدی، تنها در ابعاد وسیع‌تر و گسترده‌تری در یکی از پارک‌های شهر بوده است. این اجراها، آن چیزی نیست که ما درباره‌ی آن صحبت می‌کنیم. 

 


به‌این‌ترتیب، شخصاً نمی‌توانم تصور کنم که روزی در خیابان ولیعصر تهران، همایون شجریان یا محمد معتمدی را ببینم که در حال اجرای کنسرت خیابانی هستند!


بسیار امیدوارم که روزی چنین اتفاقی رخ دهد! اما به‌هرحال، اجراهایی که تا امروز و پیش از این دیدیم، کنسرت خیابانی نیست.

کلید واژه ها: کنسرت خیابانیهمایون شجریانمحمد معتمدیمانی جعفرزاده


نظر شما :