دلالان یا دست‌فروشان یار مهربان

۱۴ مرداد ۱۳۹۷ | ۱۶:۲۶ کد : ۲۳ تیتر یک جامـــعه
دست‌فروشی کتاب هم همواره مانند تمام بساط‌های خیابانی مخالفان و موافقانی دارد، برخی رشد این پدیده را ناشی از علاقه به کتاب و مطالعه دانسته و بعضی دیگر مسائل اقتصادی را از جمله روی آوردن دست‌فروشان به این شغل را عنوان کرده‌اند.
دلالان یا دست‌فروشان یار مهربان

وقایع اتفاقیه: رنگ و لعاب بساطش با تمام دست‌فروشان خیابان ولیعصر فرق دارد. ناخواسته یک صدایی از دور تورو فرامی‌خواند که به سمتش بروید تا به خودت میای می‌بینی که نزدیک به یک ساعت است که کنار کتاب‌ها ایستاده‌ای و تک‌تک شان را ورق می‌زنی، جوری که هیچ‌وقت از ذهنت پاک نشوند. در همان حال و هوای خاکستری پیاده‌رو و در گیجی آدم‌هایی که از در اتوبوس پایین می‌آمدند و با نگاهی سرد و خشک از کنارم می‌گذشتند، گفتگوهایی به گوشم می‌خورد که به دنبال کتاب‌هایی هستند که از آخرین زمان تجدید چاپ آن‌ها سال‌ها گذشته و در ویترین کتاب‌فروشی‌ها پیدا نمی‌شود و یا کتاب‌هایی که قیمت آن‌ها بالاتر از قدرت خرید بخش‌ عمده‌ای از جامعه است، شاید همین موضوع باعث شده بود که خواه ناخواه سری هم به دست‌فروشان بزنند تا شاید همان کتاب‌های کمیاب یا گران را با بهایی کمتر خریداری کنند.

همین‌طور که غرق در مشاهده کتاب‌ها بودم، ناگهان با شتاب بساطش را جمع کرد و پیاده‌رو به ناگاه خالی شد. مأموران شهرداری از پایین خیابان به سمت جمع‌آوری بساط دست‌فروشان می‌آمدند. برخی از مغازه‌داران وسایل دست‌فروشان را در مغازه‌هایشان  پنهان می‌کنند. برخی هم می‌روند داخل کوچه‌های اطراف، از رهگذر تا برخی از مغازه‌داران همه کمک می‌کنند در این داستان دست‌فروشان پیروز باشند. برخی هم ساکت ایستاده‌اند کنار در و به این معرکه نگاه می‌کنند. تکلیفمان هنوز با این بساط‌های خیابانی مشخص نیست. نمی‌دانیم می‌خواهیم از دست فریادهای بی‌امان دست‌فروشان خلاص شویم یا اگر یک روز صدایشان را نشویم نگرانشان می‌شویم. هم دلمان به حال دست‌فروشی که گرفتار مأمورین شده می‌سوزد که شب باید با لقمه نانی به خانه برود هم از دست این بساط‌های کوچک که سهممان را از پیاده‌روها کاهش داده‌اند ناراحتیم، اما دلیل اصلی رشد دست‌فروشی کتاب در این سال‌ها چیست؟

دست‌فروشی کتاب هم همواره مانند تمام بساط‌های خیابانی مخالفان و موافقانی دارد، برخی رشد این پدیده را ناشی از علاقه به کتاب و مطالعه دانسته و بعضی دیگر مسائل اقتصادی را از جمله روی آوردن دست‌فروشان به این شغل را عنوان کرده‌اند، بساط کتاب‌فروشی هم مانند هر کار غیررسمی دیگر، مشکلاتی برای کتاب‌فروشان که شکل قانونی فعالیت می‌کنند، به وجود می‌آورد، در بازار سوت‌وکور کتاب، آنان ناچار به تحمل هزینه‌های نظیر اجاره محل، آب، برق، گاز، تلفن و حقوق کارکنان هستند، حضور رقیبان خیابانی مانند دست‌فروشان کتاب، کسب‌وکار آن‌ها را بامشکلاتی مواجه می‌کند.

طی یک تحقیق از میان 100 نمونه مورد بررسی، 80 مورد از شغل دست‌فروشی خود اظهار بیزاری کرده‌اند، این افراد دلایل این مسئله را در 27 مورد بی‌آبرویی، 28 مورد نبود ثبات شغلی - مکانی و 17 مورد مزاحمت‌های شهرداری عنوان کرده‌اند.

با توجه به اینکه فعالیت دست‌فروشان کتاب از طرفی ماهیت فرهنگی و مثبت دارد و با توجه به سرانه مطالعه پایین، فرهنگ کتاب و کتاب‌خوانی را در خیابان اشاعه می‌دهند، برخی هم بر این باورند که دست‌فروشان افرادی ناآگاه و بی‌سواد هستند که فقط برای امرار معاش به این کار تن داده‌اند و در هر نقطه‌ای از شهر بساطشان را پهن کردند و راه فرار و عرضه فروش کتاب‌های فاقد مجوز و بی‌محتوا را فراهم کردند.

موضوع دست‌فروشی کتاب، موضوع جدیدی نیست اما گسترش و رشد دست‌فروش‌ها همگام با توسعه شهری و تطابق نداشتن رفتار آن‌ها با قواعد شهرنشینی مدرن باعث شده است تا بیش از آنکه به چشم ترحم به دست‌فروش‌ها نگاه شود، به چشم مزاحم به آن‌ها بنگرند. فارغ از اینکه دست‌فروشان، کاسب هستند یا نیازمند، بیشتر به‌صورت برهم زننده نظم شهری به نظر می‌رسند که باید از سطح معابر و خیابان‌ها پاک‌سازی شوند.

 و اما در چنین شرایطی آیا قوانین و مقررات وجود دارد که بتوان تدابیری بیاندیشند تا آن‌ها در مرکزی مشخص مانند جمعه‌بازارها اقدام به فروش کتاب‌های خود کنند؟

کلید واژه ها: دستفروشیکتاب


نظر شما :