یادداشت روز/ حمیدرضا عباسی

پوشش گیاهی مهم‌ترین عامل در برابر فرسایش خاک است

۲۳ دی ۱۳۹۹ | ۱۰:۱۹ کد : ۱۴۳۷۳ تیتر یک جامـــعه
عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل با اشاره به اینکه سالانه حدود ۲ میلیارد تن خاک در ایران دچار فرسایش می‌شود، گفت: بر اساس محاسبات انجام شده باید معادل ۵۶ میلیارد دلار در سال برای مقابله با فرسایش خاک به صورت پنهان هزینه شود اما با حفظ پوشش گیاهی می توان مانع فرسایش خاک شد.
پوشش گیاهی مهم‌ترین عامل در برابر فرسایش خاک است

حمیدرضا عباسی عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل در یادداشتی که آن را در اختیار خبرنگار سرویس جامعه وقایع اتفاقیه قرار داد به بیان توضیحاتی درباره فاجعه فرسایش خاک در کشور پرداخت.

عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل نوشت: خاک به عنوان یکی از مهمترین عناصر محیط زیست برای احیاء مجدد به زمان طولانی نیاز دارد. عوامل غیر طبیعی هم تأثیر زیادی بر فرسایش خاک دارند. درباره فرسایش خاک در کشور با رصد آمار و اخبار منتشر شده به ارقام متفاوتی می رسیم اما آنچه بیش از همه درباره آن اتفاق نظر وجود دارد فرسایش خاک 2 میلیارد تنی خاک به صورت سالیانه است. این نرخ فرسایش خاک با توجه به بارندگی سالیانه 220 میلیمتر، 4 برابر بیشتر از میانگین جهانی است. 

اما در کشور ما اصل قضیه حفاظت از خاک رها شده و به فرع توجه کرده ایم. یعنی به جای توجه به طرح های حفظ خاک در جایگاه خودش به اجرایی طرح هایی مثل آبخیزداری و سد سازی روی آورده ایم. به این امر اذعان داریم که طرح های جلوگیری از فرسایش خاک به میزان زیادی از فرسایش جلوگیری می کند اما الفبای علم فرسایش خاک می گوید که پوشش گیاهی مانع فرسایش خاک می شود.

80 درصد حفاظت خاک با طرح های ایجاد ثبات و پایداری در خاک محقق می شود و این طرح های جلوگیری از فرسایش خاک فقط 20 درصد از وقوع این فاجعه جلوگیری می کند. هم اکنون به صورت سالیانه 2 سانتیمتر خاک، فقط از سطح دیمزارها از دست می دهیم با توجه به وسعت 10 هزار هکتاری آنها فقط 1 میلیارد خاک به صورت سالیانه در این مناطق داریم. 

اکوسیستم پایدار نیازمند این است که با حفظ پوشش گیاهی مانع از فرسایش خاک شویم در حالی که در کشور ما برای جلوگیری از فرسایش خاک کاملا برعکس عمل کرده و بیشترین تمرکز روی حفاظت خاک در داخل آبراهه ها است.

با این اقدامات فقط می توان جلوی 20 درصد از نرخ فرسایش خاک را گرفت که در این زمینه هم کارشناسان معتقدند که اگر خاک از منطقه اصلی خود جدا شده و به داخل آبراهه برود نگهداری آن در داخل آبراهه فقط و فقط برای حفظ سدها و جلوگیری از رسوب است. 

عناصر موجود در خاک مثل کلسیم، منیزیم، مس، آهن و پتاسیم بسیار ارزشمند هستند و اگر بخواهیم ارزش مادی این مواد موجود در خاک را در هر یک هکتار بررسی کنیم معادل 4 هزار و 500 دلار است. یعنی اگر بخواهیم این مواد را خریداری کنیم این مبلغ گراف را باید هزینه کنیم در حالی که هر ساله آن را از دست می دهیم و می توانیم با هزینه کمی جلوی هدر رفت آن را بگیریم.

مسئله اصلی باید حفظ و پایداری اکوسیستم ها باشد. به جای اینکه خاک را در عرصه حفظ کنیم به این اقدامات دست می زنیم و به آنها افتخار هم می کنیم و ادعای انجام اقدامات مفید در این زمینه داریم.

متاسفانه مدیریت اکوسیستم و استراتژی کلان کشور با نگاهی محدود به بحث نگهداری رسوب در آبراهه ها دقت می کند.  برای حفاظت از خاک اقدام به رسوب زدایی از سد ها  و لایروبی می شود در حالی که این اقدام هزینه بسیاری دارد و هزینه 3 بار لایروبی یک سد معادل هزینه احداث یک سد است. 

انتهای پیام/

کلید واژه ها: فرسایش خاک لایروبی سدها موسسه تحقیقات جنگل


نظر شما :